Hüquq elmləri doktoru, ictimai-siyasi xadim, dəyərli ziyalı İbrahim Quliyev illərin dostu, xalq şairi Nəriman Həsənzadənin ziyarətində...
İllərə söykənən bir dostluq...
O dostluq ki, artıq doğmalığa çevrilmişdir...
Zaman dəyişir, illər ötür, nəsillər bir-birini əvəz edir. Amma elə insanlar var ki, onların adı zamanın fövqündə dayanır, ömrü isə yalnız yaşadıqları dövrə deyil, gələcək əsrlərə də işıq salır. Belə böyük şəxsiyyətlərdən biri də Azərbaycan ədəbiyyatının canlı əfsanəsi, xalq şairi, görkəmli dramaturq, ictimai xadim Nəriman Həsənzadədır. Onun adı çağdaş Azərbaycan poeziyasının zirvəsində dayanan müqəddəs bir sənət ünvanıdır.
Bu böyük sənətkarın ziyarətinə gələn, hüquq elmləri doktoru, tanınmış ictimai-siyasi xadim və dəyərli ziyalı İbrahim Quliyev isə illərin dostluğunu bir daha mənəvi bağlılığa çevirmiş oldu. Bu görüş sadəcə iki ziyalının görüşü deyildi. Bu, Azərbaycan ziyalılığının, mənəviyyatının, dostluq və sədaqət ənənələrinin təntənəsi idi.
İnsan ömründə elə dostluqlar olur ki, onlar zamanın sınağından çıxaraq artıq doğmalığa çevrilir. İbrahim Quliyev və Nəriman Həsənzadə arasındakı münasibət də məhz belə dostluqlardandır. Bu dostluğun kökündə qarşılıqlı hörmət, mənəvi yaxınlıq, ədəbiyyata və dövlətçiliyə sevgi dayanır. İllər keçsə də, bu münasibət nəinki zəifləməyib, əksinə daha da möhkəmlənərək mənəvi bir körpüyə çevrilib.
Nəriman Həsənzadə adı Azərbaycan ədəbiyyatında bir məktəbdir. O məktəb ki, burada vətən sevgisi, insanlıq, mənəviyyat, milli ruh və yüksək sənətkarlıq vəhdət təşkil edir. Onun qələmindən çıxan hər misra Azərbaycan insanının ruhuna toxunub, qəlbinə yol tapıb. Nəriman müəllimin poeziyası təkcə söz sənəti deyil, həm də həyat fəlsəfəsidir.
Azərbaycan ədəbiyyatının çağdaş simaları sırasında Nəriman Həsənzadənin özünəməxsus yeri vardır. O, sözə müqəddəs bir missiya kimi yanaşan sənətkarlardandır. Şairin əsərlərində Vətən sevgisi, ana məhəbbəti, insan taleyi, milli-mənəvi dəyərlər xüsusi poetik çalarlarla təqdim olunur. Onun yazdığı hər şeir sanki bir ömrün, bir xalqın, bir millətin duyğularının poetik ifadəsidir.
Nəriman Həsənzadə təkcə şair deyil. O, həm də Azərbaycan xalqının mənəvi dünyasının daşıyıcısıdır. Onun yaradıcılığı milli yaddaşımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Çünki o, yazdığı əsərlərlə yalnız bu günə deyil, gələcəyə də xidmət edib. Elə buna görədir ki, illər, qərinələr keçsə də, onun adı və yaradıcılığı daim yaşayacaq.
İbrahim Quliyevin ustad şairi ziyarət etməsi həm də ziyalı həmrəyliyinin, mənəvi bağlılığın və dəyərli insanlara göstərilən ehtiramın təcəssümüdür. Çünki əsl ziyalılar bir-birinə yalnız rəsmi münasibətlə deyil, qəlbən bağlı olurlar. Bu bağlılıq isə dostluğu daha da ülviləşdirir.
Nəriman Həsənzadənin evində yaşanan bu mənəvi görüş Azərbaycan ziyalılığının ən gözəl örnəklərindən biri kimi yadda qalır. Burada söhbət yalnız keçmiş xatirələrdən getmirdi. Burada Azərbaycan ədəbiyyatından, milli-mənəvi dəyərlərdən, dövlətçilikdən, xalqın gələcəyindən danışılırdı. Çünki böyük şəxsiyyətlərin söhbəti də böyük olur.
Ədəbiyyat bir millətin ruhudur. Nəriman Həsənzadə isə bu ruhu illərlə yaşadan, onu sözlə qoruyan sənətkarlarımızdandır. O, qələmini heç vaxt şəxsi maraqlara deyil, xalqın mənəvi zənginliyinə xidmət etdirib. Onun şeirlərindəki səmimiyyət, həyat həqiqətləri və poetik qüdrət oxucunu daim öz sehrində saxlayır.
Zəruri giriş: Nəriman Əliməmməd oğlu Həsənzadə (18 fevral 1931, Poylu, Qazax rayonu) — şair, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü (1954), filologiya elmləri namizədi (1965), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1981), Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı (1990–1995), Mətbuat və İnformasiya nazirinin birinci müavini (1991–2001), Azərbaycanın xalq şairi (2005), Heydər Əliyev mükafatı laureatı (2017),[1] "İlin şairi" makafatı laureatı (2010), "Şöhrət", "Şərəf" "İstiqlal" və "Heydər Əliyev" ordenli. 2002-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Azərbaycan bölməsi) müxbir üzvü, 2004-cü ildə isə akademiki seçilmişdir.
Nəriman Həsənzadə 1931-ci il fevralın 18-də Qazax (indiki Ağstafa) rayonunun Poylu qəsəbəsində anadan olub. Bir yaşında atasını (1932), iyirmi üç yaşında isə anasını itirib (1954). İbtidai və orta təhsilini öz doğma rayonlarında alıb. 1949-cu ildə H. Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1953-cü ildə həmin İnstitutu bitirmişdir. 1954–1956-cı illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı onu Moskvadakı İkiillik ədəbiyyat kursuna göndərir. Buranı bitirdikdən sonra Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olur. Beş il burada təhsil alıb, Bakıya qayıdır. 1962–1965-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Azərbaycan Ədəbiyyatı tarixi" kafedrasının aspirantı olmuşdur. 1965-ci ildə "Azərbaycan-Ukrayna ədəbi əlaqələri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. 1962-ci ildə Respublika Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində böyük redaktor, sonralar "Uşaq və gənclər ədəbiyyatı nəşriyyatı"nda redaktor, "Azərbaycan gəncləri" qəzetində, "Azərbaycan" jurnalında şöbə müdiri, "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin baş redaktoru (1976–1990) vəzifələrində işləmişdir. 1975-ci ildə Belarusiya SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı və medal ilə təltif olunmuşdur. SSRİ yazıçıları Ədəbiyyat Fondu Azərbaycan bölməsinin direktoru olmuşdur. 1991–2001-ci illərdə Mətbuat və İnformasiya nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışmış, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 221 saylı sərəncamı ilə Mətbuat və İnformasiya nazirini əvəz etmişdir. Azərbaycanın və Belarusun Fəxri fərmanları ilə təltif olunub. Hazırda Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının "Dil və ictimai fənlər kafedrası"nın müdiri vəzifəsində çalışır, dosentdir. Milli Aviasiya Akademiyası Elmi Şurasının üzvüdür. Azərbaycan yazıçıları XI qurultayında katibliyin qərarı ilə Ədəbiyyat Fondu İdarə Heyətinin sədri təyin edilmişdir (2004). 2002-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Azərbaycan bölməsi) müxbir üzvü, 2004-cü ildə isə akademiki seçilmişdir.
Bu gün Nəriman Həsənzadənin yaradıcılığı gənc nəsil üçün də böyük örnəkdir. Çünki onun əsərlərində yalnız poeziya deyil, həm də həyat dərsi var. O, öz yaradıcılığı ilə insanlara dürüstlük, vətənpərvərlik, mənəvi saflıq və insanlıq aşılayıb.
İbrahim Quliyev kimi ziyalıların belə şəxsiyyətlərə göstərdiyi diqqət və ehtiram isə cəmiyyətimiz üçün mühüm mesajdır. Bu, milli dəyərlərə sahib çıxmağın, böyük sənətkarları yaşadıqları dövrdə qiymətləndirməyin nümunəsidir. Çünki xalqını sevən insanlar onun böyük sənətkarlarına da daim hörmətlə yanaşırlar.
Nəriman Həsənzadənin yaradıcılığı haqqında danışarkən onun dramaturgiyasını da xüsusi qeyd etmək lazımdır. O, Azərbaycan teatr sənətinə də qiymətli töhfələr verib. Yazdığı dram əsərləri insan xarakterini, cəmiyyətin problemlərini və milli düşüncə tərzini yüksək bədii səviyyədə əks etdirib. Bu əsərlər illər keçsə də öz aktuallığını itirmir.
Əsl sənətkarın böyüklüyü ondadır ki, o, zamanın fövqünə qalxa bilir. Nəriman Həsənzadə də məhz belə sənətkarlardandır. Onun adı təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə türk dünyasının ədəbi mühitində böyük ehtiramla çəkilir. Çünki o, poeziyada özünəməxsus məktəb yaradıb.
“Şair heç vaxt qocalma sən...” — bu sözlər əslində Nəriman müəllimi sevən milyonlarla insanın ürəyindən gələn arzudur. Çünki böyük sənətkarlar yaşa bağlı olmurlar. Onlar yazdıqları əsərlərdə yaşayır, xalqın qəlbində ömür qazanırlar. Nəriman Həsənzadə də belə ölümsüz sənətkarlardandır.
Bu gün onun şeirləri dillər əzbəridir. Onun misraları toyda da səslənir, ayrılıqda da, Vətən haqqında danışanda da, sevgi haqqında düşünəndə də. Çünki onun poeziyası həyatın özündən doğub. Səmimi və təbii olduğu üçün də insanlara doğma gəlir.
İbrahim Quliyev ilə Nəriman Həsənzadənin dostluğu həm də Azərbaycan ziyalısının mənəvi portretidir. Burada vəzifə, status və ya rəsmi münasibət deyil, insanlıq, sədaqət və hörmət ön plandadır. Bu cür münasibətlər cəmiyyətimizdə mənəvi dəyərlərin yaşamasına xidmət edir.
Bu görüş bir daha göstərdi ki, böyük insanlar heç vaxt tək qalmırlar. Onların ətrafında daim sevgi, ehtiram və səmimiyyət olur. Nəriman Həsənzadənin də ətrafında onu sevən, yaradıcılığına dəyər verən, sözün həqiqi mənasında ona bağlı insanlar var. Çünki o, buna layiq olan böyük sənətkardır.
Azərbaycan ədəbiyyatının səmasında bir günəş kimi parlayan Nəriman Həsənzadə adı daim yaşayacaq. Onun yaradıcılığı gələcək nəsillər üçün də mənəvi xəzinə olacaq. Çünki əsl sənət zamanla köhnəlmir, əksinə daha da qiymətlənir.
İllərə söykənən dostluq, mənəvi bağlılıq və böyük sənətkara göstərilən ehtiram — bütün bunlar İbrahim Quliyevin Nəriman Həsənzadəyə etdiyi ziyarətdə bir daha öz əksini tapdı. Bu görüş həm də Azərbaycan ziyalılığının, milli-mənəvi dəyərlərinin yaşadığını göstərən gözəl bir nümunə oldu.
Nəriman müəllimə sağlam ömür, yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq. Qələminiz daim yazsın, sözünüz daim yaşasın, əziz ustad! Çünki Azərbaycan ədəbiyyatı Sizin kimi sənətkarlarla böyükdür.
P.S. Azərbaycan çağdaş ədəbiyyatının görkəmli simalarından biri, ədəbi və mənəvi irsimizi böyük, əvəzolunmazyaradıcılıq nümunələri ilə zənginləşdirmiş istedadlı şair, yazıcı, görkəmli ictimai xadim,drammaturq və ustad Nəriman Həsənzadə..Bu ad, bu imza çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatına bir günəş olaraq işıq saçdı.Dəyərli, saysız nəsr, poeziya dram nümunələri ilə qəlbləri könülləri oxşadı..Və oxşamaqdadı..N,Həsənzadə obrazı və yaradıcılığı illər qərinələr əsrlər ötsə də ədəbiyyat və əbədiyyət üfüqlərində daim mayak olaraq parlayacaq.."Şair heç vaxt qocalma sən" bu kəlmələr Sizi sevənlərin arzusudur, əziz ustadımız Nəriman müəllim...
Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı
Fərid Faiqoğlu
“AVMVİB”-nin fəxri üzvü
AJB-nin üzvü
