Məşhur Məmmədov
Milli Məclisin deputatı
Mayın 25-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirə Azərbaycanın qarşıdakı illər üzrə ərzaq təhlükəsizliyi, regional inkişaf, kəndlərin sosial dirçəldilməsi və qeyri-neft iqtisadiyyatının gücləndirilməsi istiqamətində yeni strateji mərhələnin konturlarını müəyyənləşdirdi. Bu müşavirə həm dövlət qurumları, həm sahibkarlar, həm də fermerlər üçün aydın mesaj verdi: kənd təsərrüfatı artıq Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas sütunlarından biridir.
Prezidentin çıxışı göstərdi ki, kənd təsərrüfatı artıq yalnız iqtisadi fəaliyyət sahəsi kimi deyil, milli təhlükəsizlik, demoqrafik balans, sosial sabitlik və ixrac potensialı baxımından dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Dövlət başçısı çıxışında 2004-cü ildən başlanan regional inkişaf proqramlarının nəticələrini xüsusi vurğuladı. Həqiqətən də son iyirmi ildə regionlarda qazlaşdırma, elektrik enerjisi, yol infrastrukturu, su təminatı və sosial obyektlərin qurulması kənd təsərrüfatının inkişafı üçün fundamental baza yaradıb.
Əgər əvvəllər kənd təsərrüfatının əsas problemi yalnız məhsuldarlıq və maliyyə resursları idisə, bu gün Azərbaycan tamamilə fərqli mərhələyə keçib. İndi məsələ mövcud potensialın yüksək texnologiyalar, innovativ idarəetmə və bazar yönümlü istehsal vasitəsilə maksimum səmərə ilə istifadəsidir.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədə verdiyi mesajlardan biri də məhz bu idi: artıq sadəcə istehsal deyil, rəqabətqabiliyyətli və dayanıqlı aqrar model qurulmalıdır. Müşavirənin ən diqqətçəkən məqamlarından biri ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı səsləndirilən rəqəmlər oldu. Dövlət başçısı açıq şəkildə bəyan etdi ki, bəzi strateji məhsullar üzrə mövcud təminat səviyyəsi qənaətbəxş deyil.
Xüsusilə buğda istehsalında cəmi 55 faizlik özünütəminetmə göstəricisi Azərbaycanın qarşısında duran əsas çağırışlardan biridir. Dünyada müharibələr, logistika zəncirlərinin pozulması, enerji böhranı və iqlim dəyişiklikləri fonunda ərzaq təhlükəsizliyi artıq qlobal siyasi alətə çevrilib. Belə şəraitdə idxaldan yüksək asılılıq risk faktorudur.
Prezidentin bu məsələyə xüsusi həssaslıqla yanaşması göstərir ki, qarşıdakı illərdə aqrar siyasətin əsas prioritetlərindən biri strateji məhsullar üzrə idxal asılılığının minimuma endirilməsi olacaq. Bu, eyni zamanda yerli sahibkarlar və investorlar üçün mühüm siqnaldır. Çünki dövlət açıq şəkildə göstərir ki, hansı sahələrə investisiya yatırılması daha vacibdir.
Müşavirədə səslənən digər mühüm məqam kənd təsərrüfatının təkcə xammal istehsalı ilə məhdudlaşmaması məsələsidir. Prezident İlham Əliyev xüsusilə pambıqçılıq nümunəsində vurğuladı ki, məqsəd mahlıc ixrac etmək deyil, hazır məhsul istehsalını artırmaqdır. Bu yanaşma Azərbaycanın aqrar sektorunda yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Artıq əsas məqsəd yalnız məhsul istehsalı deyil, aqrar sənaye zəncirinin formalaşdırılmasıdır. Yəni: emal müəssisələrinin yaradılması, ixracyönümlü hazır məhsul istehsalı, logistika və soyuducu anbar infrastrukturunun genişləndirilməsi və aqrar ixrac brendlərinin formalaşdırılması. Bu model həm əlavə dəyər yaradır, həm məşğulluğu artırır, həm də regionlarda iqtisadi aktivliyi gücləndirir.
Prezidentin çıxışında xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri torpaq analizləri, peyk texnologiyaları və süni intellekt imkanlarından istifadəyə dair tapşırıqlar oldu. Bu yanaşma onu göstərir ki, Azərbaycan aqrar sektorda klassik idarəetmə modelindən rəqəmsal kənd təsərrüfatına keçidi hədəfləyir. Torpaqların “elektron pasportlaşdırılması”, məhsul uyğunluğunun texnoloji analizlə müəyyənləşdirilməsi və subsidiya mexanizmlərinin çevik idarə olunması gələcəkdə məhsuldarlığın əhəmiyyətli şəkildə artmasına səbəb ola bilər. Əslində bu, aqrar sahədə idarəetmənin məlumat əsaslı qərarvermə modelinə keçididir.
Müşavirədə azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən su layihələrinin xüsusi vurğulanması təsadüfi deyil. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycanın gələcək aqrar inkişaf xəritəsində strateji bölgələrdən biri olacaq. Su anbarlarının bərpası, yeni kanalların çəkilməsi, müasir suvarma sistemlərinin qurulması həmin ərazilərdə böyük kənd təsərrüfatı potensialı formalaşdırır. Bu bölgələrdə intensiv bağçılıq, heyvandarlıq, istixana kompleksləri və ixracyönümlü aqrar istehsalın inkişafı həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bu proses Böyük Qayıdış proqramı ilə də birbaşa bağlıdır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında ən mühüm mesajlardan biri dövlət və biznes əməkdaşlığı ilə bağlı idi. Qarşıdakı 4,5 il ərzində proqramın icrası üçün dövlət xətti ilə 2 milyard manatdan çox, özəl sektor tərəfindən isə 3 milyard manatdan artıq investisiyanın nəzərdə tutulması aqrar sektora verilən strateji əhəmiyyəti açıq şəkildə göstərir. Bu, həm də onu göstərir ki, dövlət artıq aqrar sektoru dotasiya alan sahə deyil, böyük iqtisadi potensiala malik investisiya platforması kimi görür.
Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirə göstərdi ki, Azərbaycan kənd təsərrüfatında yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Qarşıdakı dövrdə əsas hədəf sadəcə istehsalın artırılması deyil, yüksək məhsuldarlığa, rəqabətqabiliyyətli ixraca, ərzaq təhlükəsizliyinə və kəndlərin sosial dirçəlişinə əsaslanan müasir aqrar modelin qurulmasıdır.
