“Layihədə elektron sağlamlıq kartında məlumatların saxlanılması nəzərdə tutulsa da, həmin məlumatlara hansı dövlət orqanlarının və hansı əsaslarla çıxış əldə edə biləcəyi, məlumatların saxlanma müddəti, onların qorunması mexanizmləri, habelə qanunsuz istifadəyə görə məsuliyyət məsələləri kifayət qədər ətraflı tənzimlənməyib”.
“Qafqazinfo” xəbər verir ki, bunu deputat Vasif Qafarov Milli Məclisin növbədənkənar sessiyası çərçivəsində keçirilən bugünkü iclasında “Psixiatriya yardımı haqqında” qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı bildirib.
“Nəzərə alınmalıdır ki, psixi sağlamlıqla bağlı məlumatlar xüsusi kateqoriyalı şəxsi məlumatlar hesab olunur və onların mühafizəsi daha yüksək hüquqi təminat tələb edir.
Layihədə bir sıra müddəalarda istifadə edilən “dərhal məlumat verilir” ifadəsi də, hesab edirəm ki, hüquqi müəyyənlik baxımından konkretləşdirilməlidir. Bu anlayışın dəqiq vaxt meyarı ilə müəyyən edilməməsi praktikada müxtəlif yanaşmalara səbəb ola bilər. Bu baxımdan hesab edirəm ki, məlumatın, məsələn, “3 saatdan gec olmayaraq” və ya “24 saat ərzində” təqdim edilməsinin qanunda dəqiq göstərilməsi məqsədəuyğun olardı.
Həmçinin, layihədə digər pasiyentlərin və şəxsin özünün təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə təcrid tədbirinin tətbiqi nəzərdə tutulsa da, həmin təcridin maksimum müddəti, uzadılması qaydası, həkim komissiyası tərəfindən yenidən qiymətləndirilməsi və bu proses üzərində nəzarət mexanizmi müəyyən edilməyib. Bu məsələlərin qanunvericilikdə əks etdirilməsi insan hüquqlarının müdafiəsi baxımından əlavə təminat yaradardı.
Layihədə prokurorun məlumatlandırılması və müəyyən qərarlar qəbul etməsi ilə bağlı müddəalar nəzərdə tutulsa da, həmin qərarların forması, onlardan şikayət verilməsi qaydası və məhkəmə nəzarətinin həyata keçirilməsi mexanizmi tam şəkildə tənzimlənməyib. Bu məsələlərin dəqiqləşdirilməsi hüquqi müəyyənliyin təmin olunmasına xidmət edər.
Bundan əlavə, layihədə təhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiqi geniş şəkildə tənzimlənsə də, pasiyentin hüquqlarının qorunmasına dair əlavə təminatların nəzərdə tutulması da məqsədəuyğun olardı. Xüsusilə hüquqi yardım almaq, vəkil cəlb etmək, yaxın qohumları ilə əlaqə saxlamaq, psixoloji dəstək almaq və qəbul edilmiş qərarlardan şikayət vermək hüquqlarının ayrıca vurğulanması qanunun insan hüquqlarına əsaslanan balanslı tətbiqini təmin edər.
Layihənin daha da təkmilləşdirilməsi məqsədilə elektron sağlamlıq kartının tətbiqi, məlumatların qorunması, onlara çıxış qaydaları, audit mexanizmi və kibertəhlükəsizlik tələblərini tənzimləyən ayrıca normanın əlavə edilməsi də məqsədəuyğun olardı.
Eyni zamanda, məcburi hospitalizasiya edilən şəxslərin müəyyən müddət keçdikdən sonra müstəqil psixiatr tərəfindən təkrar müayinəsinin nəzərdə tutulması da səhv diaqnoz və ya əsassız məhdudiyyət riskinin azaldılmasına xidmət edər.
Bundan başqa, psixiatriya müəssisələri ilə məhkəmələr arasında elektron məlumat mübadiləsi sisteminin yaradılması qərarların icrasını sürətləndirə və sənəd dövriyyəsinin operativliyini artıra bilər.
Həmçinin, məcburi hospitalizasiya, məcburi müayinə və təcrid tədbirləri üzrə anonim statistik məlumatların hər il ictimaiyyətə açıqlanmasının nəzərdə tutulması qanunun tətbiqinin effektivliyinin qiymətləndirilməsinə və gələcək qanunvericilik islahatlarının əsaslandırılmasına kömək edər”, - deputat qeyd edib.
Nuranə Daxilqızı
